AVUKATLIK MESLEĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNE VE SAVUNMA HAKKININ KORUNMASINA İLİŞKİN TALEPLERİMİZ
Sayın 28. Dönem Milletvekilimiz
Mesleki sorunlarımızın her geçen gün ağırlaştığı, avukatların ekonomik ve sosyal güvencelerinin zayıfladığı, savunma faaliyetinin önündeki engellerin arttığı bu dönemde; Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünde dile getirilmesini ve çözüm imkanlarının oluşturulmasını beklediğimiz hususları bilgilerinize sunmak isteriz.
Avukatlar; artan büro giderleri, vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri, emeklerinin karşılığını almaktan uzak ücretler ve daralan çalışma alanları nedeniyle mesleklerini sürdürmekte giderek daha fazla güçlük yaşamaktadır. Mesleğe yeni başlayan avukatların karşılaştığı ekonomik koşullar, ücretli çalışan meslektaşlarımızın güvencesizliği ve serbest çalışan avukatların artan borç yükü, mesleğin geleceğini doğrudan etkilemektedir.
Avukatlık mesleğinin giderek yoksullaşması, savunma hakkının kullanılabileceği alanı da daraltmaktadır. Ekonomik bağımsızlığını korumakta zorlanan avukatın mesleki bağımsızlığı da baskı altına girmekte; bunun sonuçları yurttaşların hak arama imkanlarına yansımaktadır. Adli yardım ve zorunlu müdafilik hizmetlerine yeterli kaynak ayrılmaması, hem avukat emeğinin karşılıksızlaşmasına hem de ekonomik gücü yetersiz yurttaşların adalete erişiminin güçleşmesine yol açmaktadır.
Bununla birlikte, yargı pratiklerinde avukatların fiilen etkisizleştirilmesine yol açan uygulamalarla karşılaşılmaktadır. Dosyaya ve delillere erişimin güçleştirilmesi, müvekkille görüşmenin engellenmesi, duruşmalarda söz hakkının sınırlandırılması, taleplerin gerekçesiz biçimde karşılıksız bırakılması ve avukatın müvekkiliyle özdeşleştirilmesi, savunma faaliyetini doğrudan zedelemektedir. Bu uygulamaların farklı yargı mercilerinde tekrarlanması ve kalıcılaşması, savunmanın konumuna yönelik sistematik bir mesleki müdahaleye işaret etmektedir.
Savunmanın yargılama içindeki etkisinin zayıflaması, hak ihlallerine karşı başvurulabilecek güvenceleri de aşındırmaktadır. Avukatın dosyaya erişebilmesi, müvekkiliyle gizlilik içinde görüşebilmesi, delilleri tartışabilmesi ve sözünü özgürce söyleyebilmesi, adil bir yargılamanın temel koşullarıdır. Bu nedenle avukatların mesleki sorunlarına ilişkin her düzenleme, yurttaşların savunma ve hak arama özgürlüğü bakımından da değerlendirilmelidir.
Adalet hizmetlerine ayrılan kaynakların belirlenmesinde bağımsız savunmanın ihtiyaçlarının gözetilmesini; bütçe, vergi ve sosyal güvenlik politikalarının avukatların mesleklerini sürdürebilecekleri koşulları sağlamasını bekliyoruz. Bütçe görüşmeleriyle birlikte kanun teklifleri, Meclis araştırmaları ve parlamenter denetim yollarının da bu sorunların çözümü için etkili biçimde kullanılmasını önemsiyoruz.
Ekte sunduğumuz taleplerin Meclis çalışmalarına taşınması, ilgili bakanlıklar ve kamu kurumları nezdinde gündeme getirilmesi ve baroların katılımıyla somut düzenlemelere dönüştürülmesi için desteğinizi bekliyoruz. Çözüm çalışmalarına mesleki deneyimimiz, uygulamada karşılaştığımız sorunlar ve düzenleme önerilerimizle katkı sunmaya hazırız.
Saygılarımızla.
Av. Elçin Özge ŞİMŞEK ÇAĞLAYAN
Başkan
AVUKATLIK MESLEĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNE VE SAVUNMA HAKKININ KORUNMASINA İLİŞKİN TALEPLERİMİZ
1. CMK kapsamında görevlendirilen avukatların ücretlerinin iyileştirilmesi
Zorunlu müdafilik ve vekillik hizmetleri için ödenen ücretlerin, üstlenilen sorumluluğa ve harcanan emeğe uygun düzeye yükseltilmesini; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile uyumlu hale getirilmesini talep ediyoruz.
Ücretlerin ekonomik koşullar karşısında değer kaybetmesini önleyecek bir güncelleme mekanizması oluşturulmalı; ödemeler belirli ve kısa süreler içinde yapılmalıdır. Görevlendirme nedeniyle yapılan ulaşım ve diğer zorunlu giderler ayrıca karşılanmalı, ödeme süreçlerindeki idari farklılıklar giderilmelidir.
2. Adli yardım ödeneklerinin artırılması ve ödemelerin düzenli yapılması
Ekonomik gücü yetersiz yurttaşların avukat yardımından yararlanabilmesi için adli yardıma ayrılan kaynakların, gerçek ihtiyaç ve başvuru yoğunluğu esas alınarak artırılmasını talep ediyoruz.
Barolara ödenek aktarımının düzenli ve öngörülebilir biçimde yapılması, birikmiş avukatlık ücretlerinin ödenmesi ve hizmetin kesintisiz sürdürülebilmesi için yeterli bütçe güvencesi sağlanmalıdır. Adli yardım sisteminin kapsamı, hak kaybı riski yüksek alanlar gözetilerek geliştirilmelidir.
3. Avukatların vergi yükünün hafifletilmesi
Avukatlık hizmetlerinin vergilendirilmesinde mesleğin kamusal niteliğinin ve yurttaşların adalete erişim ihtiyacının gözetilmesini talep ediyoruz.
Avukatlık hizmetlerinde KDV yükü azaltılmalı; özellikle CMK ve adli yardım görevlendirmelerinde avukata ödenen net ücretin aşınmasını önleyecek vergi düzenlemeleri yapılmalıdır. Henüz tahsil edilmeyen ücretler nedeniyle mali yük doğuran uygulamalar giderilmeli; mesleki giderlerin kapsamı güncel çalışma koşullarına uygun biçimde ele alınmalıdır.
4. Genç avukatlara sosyal güvenlik ve prim desteği sağlanması
Mesleğin ilk yıllarında sosyal güvenlik primlerinin avukatların ekonomik koşullarına uygun hale getirilmesini ve kamu kaynaklarından karşılanan prim desteği oluşturulmasını talep ediyoruz.
Prim borçlarının mesleğe başlangıç döneminde birikmesini önleyecek düzenlemeler yapılmalı; borçların sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki olumsuz etkileri giderilmelidir. Desteklerin kapsamı ve süresi, genç avukatların düzenli gelir elde etmekte yaşadığı güçlükler dikkate alınarak belirlenmelidir.
5. Büro kuruluşu ve mesleğe başlangıç giderleri için destek oluşturulması
Mesleğe yeni başlayan avukatların büro kuruluşu, kira, donanım, mesleki yazılım ve diğer zorunlu giderleri için hibe, uygun koşullu finansman ve vergi kolaylıkları sağlanmasını talep ediyoruz.
Destekler erişilebilir, şeffaf ve nesnel ölçütlere dayanmalı; avukatların mesleğe ağır borç yüküyle başlamasını önleyecek biçimde tasarlanmalıdır.
6. Stajyer ve ücretli çalışan avukatların ekonomik ve sosyal güvencelerinin güçlendirilmesi
Avukatlık stajının ekonomik güvencelerle desteklenmesini; stajyerlerin düzenli gelir, sağlık ve sosyal güvenlik ihtiyaçlarının kamusal bir sistem içinde karşılanmasını talep ediyoruz.
Ücretli çalışan avukatların ücret, çalışma süresi, fazla çalışma, izin ve sosyal güvenlik haklarını koruyacak etkili mekanizmalar oluşturulmalıdır. Mesleki bağımsızlığı zedeleyen çalışma koşulları giderilmeli; kayıt dışı ve düşük ücretli çalışmanın önlenmesi için denetim sağlanmalıdır.
7. Kamu avukatlarının özlük haklarının ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi
Kamuda görev yapan avukatların ücret, ek gösterge, tazminat, emeklilik ve vekalet ücretine ilişkin haklarının, görev ve sorumluluklarına uygun biçimde iyileştirilmesini talep ediyoruz.
Kurumlar arasındaki özlük hakkı farklılıkları giderilmeli; kamu avukatlarının mesleki değerlendirmelerini bağımsız biçimde yapabilmeleri güvence altına alınmalıdır. İşin niteliğini göz ardı eden katı mesai uygulamaları, görevlendirme sorunları ve mesleki yetkilerin kullanılmasını güçleştiren idari müdahaleler önlenmelidir.
8. Hastalık, doğum ve bakım dönemlerinde mesleki güvence sağlanması
Avukatların ağır hastalık, doğum, evlat edinme ve zorunlu bakım dönemlerinde gelir ve sosyal güvenlik kaybına uğramasını önleyecek bir destek sistemi oluşturulmasını talep ediyoruz.
Bu dönemler için gelir ve prim desteği sağlanmalı; duruşma ve usul işlemleri bakımından öngörülebilir, etkili ve hak kaybını önleyen mazeret güvenceleri düzenlenmelidir. Mesleki faaliyetini geçici olarak sürdüremeyen avukatlara, müvekkil haklarını ve meslek sırrını koruyan geçici mesleki destek imkanları sunulmalıdır.
9. Avukatla temsilin ve koruyucu hukuk hizmetlerinin yaygınlaştırılması
Hak kayıplarının önlenmesi amacıyla avukatla temsil zorunluluğunun uygun dava ve işlem türlerinde genişletilmesini; ekonomik gücü yetersiz yurttaşlar için eş zamanlı adli yardım güvencesi oluşturulmasını talep ediyoruz.
Şirketlerde ve kooperatiflerde avukat bulundurma yükümlülüğünün kapsamı genişletilmeli ve etkin biçimde denetlenmelidir. Uyuşmazlık doğmadan önce hukuki destek alınmasını sağlayan koruyucu avukatlık hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.
10. Avukatlık faaliyet alanının korunması ve yetkisiz hukuki hizmetlerin önlenmesi
Avukatlık yetkisi bulunmayan kişi ve kuruluşların hukuki danışmanlık, dava ve takip işi üstlenmesinin önlenmesini talep ediyoruz.
Hasar danışmanlığı, alacak takibi ve benzeri adlarla yürütülen yetkisiz faaliyetler ile ücret veya komisyon karşılığı iş sağlama uygulamalarına karşı etkili denetim ve yaptırım mekanizmaları oluşturulmalıdır. Dijital platformlar üzerinden yürütülen yetkisiz faaliyetler de denetim kapsamına alınmalı; yurttaşların kişisel verileri ve hakları korunmalıdır.
11. Avukatların güvenliğinin ve mesleki bağımsızlığının korunması
Avukatlara görevleri nedeniyle yönelen tehdit, saldırı ve baskılara karşı etkili koruma mekanizmaları oluşturulmasını talep ediyoruz.
Risk altındaki avukatların koruma başvuruları süratle değerlendirilmelidir. Saldırıların mesleki faaliyetle bağlantısı soruşturmalarda dikkate alınmalı, cezasızlığa yol açan uygulamalar giderilmelidir. Avukatların müvekkilleriyle özdeşleştirilmesi ve savunma faaliyetlerinin suçlama konusu yapılması önlenmelidir.
12. Kollukta ve ceza infaz kurumlarında savunma hakkının etkin kullanılmasının sağlanması
Avukatların gözaltındaki, tutuklu veya hükümlü müvekkilleriyle zamanında, yeterli süreyle ve gizlilik içinde görüşebilmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasını talep ediyoruz.
Görüşmeleri fiilen güçleştiren bekletmeler, fiziki yetersizlikler ve keyfi uygulamalar giderilmelidir. Dosyaya, belgelere ve delillere erişim ile savunmaya hazırlık imkanları korunmalı; cezaevi sevklerinin avukatla görüşme ve yargılamaya katılım üzerindeki etkileri gözetilmelidir.
13. Adliyelerde savunma faaliyetini destekleyen fiziki ve dijital altyapının sağlanması
Adliyelerin planlanması ve işletilmesinde avukatların mesleki ihtiyaçlarının baroların katılımıyla belirlenmesini talep ediyoruz.
Yeterli avukat çalışma alanları, gizliliğe uygun müvekkil görüşme odaları, dosya inceleme imkanları ve duruşma salonları sağlanmalıdır. Kalem hizmetlerindeki personel eksiklikleri giderilmeli; UYAP ve elektronik işlem sistemlerinde yaşanan aksaklıkların hak kaybına yol açmasını önleyecek güvenceler oluşturulmalıdır.
14. Engelli avukatların mesleğe eşit ve erişilebilir koşullarda katılımının sağlanması
Adliyelerin, kolluk birimlerinin, ceza infaz kurumlarının ve mesleki faaliyetin yürütüldüğü diğer kamusal alanların erişilebilir hale getirilmesini talep ediyoruz.
UYAP ve diğer dijital sistemler farklı engel gruplarının ihtiyaçlarına uygun biçimde düzenlenmeli; yardımcı teknoloji, erişilebilir belge ve gerekli destek hizmetleri sağlanmalıdır. Erişilebilirlik için ayrılan kaynaklar, engelli avukatların ve baroların katılımıyla planlanmalıdır.
15. Savunmanın yargılamadaki etkinliğinin, adil yargılanma hakkının ve yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi
Avukatların dosyaya erişme, delil sunma ve tartışma, müvekkiliyle iletişim kurma ve duruşmada söz alma haklarının uygulamada tam olarak kullanılmasını sağlayacak güvencelerin güçlendirilmesini talep ediyoruz.
Savunmanın taleplerinin gerekçesiz biçimde karşılıksız bırakılması, söz hakkının keyfi olarak sınırlandırılması ve avukatın yargılama sürecinden dışlanması karşısında etkili başvuru ve denetim yolları oluşturulmalıdır.
Yargı bağımsızlığını ve tarafsızlığını güçlendiren düzenlemeler yapılmalı; Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasını sağlayacak etkili mekanizmalar işletilmelidir. Tutuklama uygulamalarında kişi özgürlüğünü, makul sürede yargılanmayı ve savunmaya hazırlanma imkanlarını koruyan güvenceler sağlanmalıdır.
Meclis çalışmalarına ilişkin beklentimiz
Bu taleplerin bütçe görüşmelerinde dile getirilmesini; mali kaynak gerektiren başlıklar için yeterli ödenek ayrılmasını, mevzuat değişikliği gerektiren konuların kanun tekliflerine dönüştürülmesini ve uygulamadaki sorunların parlamenter denetim yollarıyla gündeme taşınmasını bekliyoruz.
Çözüm sürecinin Türkiye Barolar Birliği, barolar ve ilgili kamu kurumlarının katılımıyla, somut bir çalışma takvimi içinde yürütülmesini talep ediyoruz.